چکیده:
بحث سلامت روان و رابطه آن با رضایت شغلی موضوع پژوهش های متعددی در ایران و خارج از ایران بوده است. در مورد شاغلان حرفه ای مختلفی مانند معلمان و کارمندان و بسیاری از مشاغل دیگر نیز رابطه سلامت روان و رضایت شغلی بررسی شده است. هر چند که از این مطالعات یافته های متفاوتی حاصل شده، اما در بسیاری از این پژوهش ها وجود رابطه میان سلامت روان و رضایت شغلی مورد تآیید قرار گرفته است. پژوهش حاضرنیز در صدد مقایسه ی سلامت روان و رضایت شغلی معلمان دانش آموزان عادی با استثنایی دوره ابتدایی میباشد. جامعه ی آماری این تحقیق شامل کلیه ی معلمان عادی و استثنایی (رسمی، پیمانی، قراردادی) مدارس شهر همدان بود که در زمان انجام پژوهش به طور تمام وقت در مدارس شهر همدان مشغول به تدریس بودند. از کل نفرات جامعه ی آماری تحقیق تعداد ۱۸۰ نفر(۹۰ نفر از معلمان مدارس عادی و ۹۰ نفر از معلمان مدارس استثنایی) به روش خوشه ای چند مرحله ای به عنوان نمونه انتخاب و با استفاده از پرسشنامه ۲۸ آیتمی سلامت عمومی GHQ گلدبرگ وپرسشنامه سنجش رضایت شغلی DJI مورد آزمون قرار گرفتند، داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی و مجذور کای و آزمون T گروه های مستقل تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین سلامت روان معلمان دانش آموزان عادی و استثنایی تفاوت معناداری وجود دارد و معلمان دانش آموزان عادی از سلامت روان بهتری برخوردار بودند و رضایت شغلی نیز در معلمان دانش آموزان عادی بیشتر از معلمان دانش آموزان استثنایی بود و این تفاوت معنادار نشان می?داد که سلامت روان و رضایت شغلی معلمان دانش آموزان عادی نسبت به استثنایی بیشتر است. نتایج نشان داد که رابطه ی مثبت و معنا داری بین رضایت شغلی و سلامت روان معلمان دانش آموزان عادی و استثنایی وجود دارد و معلمان دانش آموزان استثنایی از تنش های شغلی بیشتری بر
۱-۷-۲-۱- تعریف عملیاتی سلامت روان: نمره ای است که آزمودنی از آزمون GHQ بدست آورده است.
۱-۷-۲-۲- تعریف عملیاتی رضایت شغلی: نمره ای است که آزمودنی از آزمون رضایت شغلی معلمان (DJI) بدست آورده است.
۱-۷-۲-۳- تعریف عملیاتی معلمان کودکان عادی: منظور از واژه ی معلمان کودکان عادی در این پژوهش ، تمام افرادی است که در مقطع ابتدایی در مدارس عادی شهرهمدان به صورت رسمی یا پیمانی مشغول به تدریس می باشند. این واژه هم شامل معلمان زن می باشد و هم شامل معلمان مرد. لازم به ذکر است که معلمان بازنشسته در این حوزه قرار نمی گیرند.
۱-۷-۲-۴- تعریف عملیاتی معلمان کودکان استثنایی: منظور از واژه ی معلمان کودکان استثنایی در این پژوهش ، تمام افرادی است که در مقطع ابتدایی در مدارس استثنایی شهرهمدان به صورت رسمی یا پیمانی مشغول به تدریس می باشند. این واژه هم شامل معلمان زن می باشد و هم شامل معلمان مرد. لازم به ذکر است که معلمان بازنشسته در این حوزه قرار نمی گیرند.

فصل دوم
پیشینه پژوهش

۲-۱- مقدمه
این فصل از دو بخش جداگانه تشکیل شده است.
الف – چارچوب نظری در مورد متغیرهای پژوهش .
ب – تحقیقات انجام شده در رابطه با متغیرهای پژوهش.
ابتدا به بحث تاریخچه ی متغیرهای پژوهش می پردازیم:
۲-۲- تاریخچه سلامت روان
موضوع سلامتی از بدو پیدایش بشر مطرح بوده است اما هرگاه از آن سخنی به میان آمده عمومآ بعد جسمانی آن مد نظر قرار گرفته و کمتر به سایر ابعاد سلامتی به خصوص بعد روانی آن توجه شده است (سازمان بهداشت جهانی،۱۹۹۰).
نگاهی به تاریخچه بهداشت روان در ایران نشان می‌دهد طی چند دهه گذشته پیشرفت‌های قابل توجهی در زمینه ارائه خدمات بهداشت روان در ایران انجام شده است؛ بالاخص در سال‌های اخیر، برنامه ادغام بهداشت روان در نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه در ایران به عنوان الگویی برای سایر کشورهای منطقه پذیرفته شده است. به همین دلیل در چهل و چهارمین اجلاس سالانه وزرای بهداشت کشورهای منطقه مدیترانه شرقی در تهران در سال ????، برنامه‌های بهداشت روان ایران به عنوان یکی از بهترین الگوهای موجود شناخته شد (شاه‌محمدی، ????).
الف) در دوره اول، که تا سال‌های ???? ادامه داشت، شرایط بسیار نامناسبی از نظر خدمات بهداشت روان وجود داشت. در این دوره در شهرهای تهران، همدان، شیراز و اصفهان تیمارستان‌هایی با امکانات بسیار محدود و ضعیفی وجود داشتند که در آن‌ها بیماران با شرایط بسیار رقت‌باری نگه‌داری می‌شدند.
ب) در دوره دوم، که از اواخر دهه ???? آغاز و تا سال‌های ???? ادامه داشت. در این دوره، فعالیت‌هائی در زمینه بهداشت روان انجام شد. به‌عنوان مثال، در سال ???? پخش برنامه‌های روان‌شناسی و بهداشت روانی از رادیو ایران آغاز و در سال ????، اداره بهداشت روانی در اداره کل بهداشت وزارت بهداری تأسیس شد (میلانی فر، ????). هم‌چنین از دهه ???? فعالیت‌های پژوهشی در زمینه همه‌گیرشناسی اختلالات روانی و برنامه‌ریزی برای ارائه خدمات بهداشت روان در ایران آغاز شد(مورتی۱۹،????).
با تأسیس دانشکده پزشکی در کشور و معرفی روان‌پزشکی به عنوان شاخه‌ای از طب مدرن و ایجاد و گسترش دپارتمان‌ها و بیمارستان‌های روان‌پزشکی، بهبود قابل ملاحظه‌ای در اداره و ارائه خدمات در بیمارستان‌های روان‌پزشکی حاصل شد. در اوائل دهه ???? آموزش دستیاری روان‌پزشکی در بیمارستان روزبه وابسته به دانشگاه تهران شروع شد و پس از آن، برنامه‌های مشابهی در دانشگاه‌های شیراز، اصفهان، تبریز و مشهد به مرحله اجرا درآمد.
ج) در دوره سوم که از سال‌های ???? آغاز شد، ‌تلاش‌هایی در جهت ارائه خدمات بهداشت روان جامعه‌نگر آغاز گردید. برنامه‌های این دوره شامل ارائه خدمات جامعه بهداشت روان، ایجاد بیمارستان‌ها و مراکز جدید روان‌پزشکی در استان‌های مختلف و انجام پژوهش‌های همه‌گیرشناسی بود (مورتی، ????). در سال ???? اداره بهداشت روان به اداره کل تبدیل شد. اما بعد از دو سال مجدداً تحت نظارت اداره کل خدمات بهداشتی قرار گرفت. اولین دوره بازآموزی پزشکان عمومی تهران و شهرستان‌ها در سال ???? به مدت یک ماه در مرکز بهداشت روان تهران و مرکز روان‌پزشکی رازی به مدت یک ماه انجام گرفت. موفقیت این برنامه باعث شد که در سال ???? دو دوره بازآموزی برای پزشکان عمومی، متخصصین رشته‌های مختلف، پرستاران، لیسانسیه‌های مامایی برگزار شود. در همان سال پس از ادغام دو وزارت بهداری و رفاه اجتماعی، بیمارستان‌های روانی و مراکز وابسته، به انجمن توان‌بخشی وابسته به وزارت بهداری و بهزیستی واگذار شد. از همان سال مراکز جامع روان‌پزشکی منطقه‌ای در نقاط مختلف تهران تأسیس شد (میلانی فر،??۸?).
د) چهارمین دوره از مهر ماه ????، ‌زمانی‌که برنامه کشوری بهداشت روان تدوین و مورد تأیید دولت قرار گرفت، شروع شد. در این سال،‌ برنامه کشوری بهداشت روان ایران توسط کمیته‌ای متشکل از کارشناسان و متخصصان بهداشت روان کشور و مشاور وقت بهداشت روان منطقه‌ای سازمان جهانی بهداشت تدوین و در سال ???? پس از تصویب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به مرحله اجرا گذاشته شد. اولین مرحله آزمایشی این طرح در سال ???? در شهر کرد و شهرضا به اجرا درآمد. هدف این برنامه آزمایشی بررسی اثربخشی ادغام بهداشت روان در نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه بود. نتایج این برنامه آزمایشی، اثربخشی این برنامه را نشان داد (شاه‌محمدی، ??۸?؛ حسن‌زاده، ????). موفقیت چشم‌گیر طرح آزمایشی منجر به گسترش فعالیت‌ها در این زمینه شد. در سال ????، این طرح در منطقه هشتگرد نیز به اجراء درآمد، که نتایج آن اثربخشی و کارآیی ارائه خدمات بهداشت روان به عنوان بخشی از مراقبت‌های بهداشتی اولیه را مورد تأیید قرار داد (بوالهری و محیط ، ‌????).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه با کلید واژه های درمان بیماران، مزایا و معایب، بیماران سرطانی، درمان دارویی

۲-۳- تاریخچه رضایت شغلی
مسئله رضایت شغلی و عوامل موثر در ایجاد رضایت و رغبت شغلی موضوع مهمی در هر سازمان می باشد . در این مورد کوششهای منطقی از دهه های ۱۹۳۰ میلادی آغاز شده و همچنان ادامه دارد . امروزه ، رضایت شغلی مرکز توجه محققان رفتار سازمانی قرار گرفته و به عنوان یکی از مفاهیم عمده در پژوهش سازمانی بشمار می رود .
کورمن۲۰ می گوید ، خشنودی شغلی به عنوان یک دانش شغلی هنوز هم برای مطالعه از اهمیت بسیار برخوردار است مسئله رضایت شغلی توسط اندیشمند و پژوهشگران مختلفی مورد توجه و بررسی قرار گرفته و تئوریهای زیادی در این رابطه مطرح شده اند که هـر کدام به نوعی سعـی بر آن دارند که مسئلـه در ایـن رابطـه مطرح شده اند که هر کدام به نوعی سعی بر آن دارند که مسئله چرایی میزان کار متفاوت افراد را توضیح داده و عوامل موثر در این مورد را بیان کنند(کورمن، ۱۳۸۱).
تئوریها و پژوهشهای مختلف زمینه رضایت تا حد زیادی قاطعانه صحبت می کند اما نکته ای که در تمام این مطالعات و برداشتها جلب نظر می کند و پژوهشهای انجام شده نیز موثر است چند بعدی یا خیر جنبه ای بودن مفهوم رضایت شغلی است . شفیع آبادی نقل می کند که تنها یک عامل موجب رضایت شغلی نمی شود بلکه ترکیب معینی از مجموعه عوامل گوناگون سبب می گردد که فرد شاغل در لحظه معینی از زمان از شغلش احساس رضایت نماید و بخود بگوید از شغلش راضی است و از آن لذت می برد . فرد با تاکیدی که عوامل مختلف از قبیل میزان درآمد ، ارزش اجتماعی شغل ، شرایط محیط کار و فرآورده های اشتغال در زمانهای مختلف دارد به طرق گوناگون احساس رضایت از شغلش می نماید بطور کلی رفتار انسان عملی پیچیده و خیر علتی است و دلایل چندانی حاکی از این موضوع وجود ندارد که پایدار مهمی مانند رضایت شغلی باید تنها ناشی از یک دسته عوامل باشد .
رضایت شغلی ماحصل تاثیر و تاثر زیادی نظیر نیازها ، علایق ، انگیزه ها و نگرشها و شخصیت افراد از یک طرف ومختصات شغلی نظیر ، اقلیم سازمانی،محیط کاری ومدیریت می باشد. در رابطه با رضایت شغلی مکتب تفکر هرزنبرگ ، به خودکار به عنوان یک وسیله برای انگیزش افراد ، اعتبار بسیار می دهد. اگر اهمیت انگیزش درونی را بپذیریم، باید به اساس طراحی مشاغل وسیاستهای مدیریتی سازمان دقیقا توجه کنیم تا به طریقی کارکنان تا حد امکان نیازهایشان بر آورده شود. حتی اگر مارابطه بین کار وانگیزش را نپذیریم ، چنین روشهایی می تواند کیفیت زندگی کاری را بهتر کند .

۲-۴- توصیف وتعریف رضایت شغلی :
محققان رضایت شغلی را از دیدگاه های گوناگونی تعریف کرده اند. گروهی رضایت شغلی را براساس نوع عامل روانی تعریف کرده و آن را نوعی سازگاری عاطفی با شغل و شرایط اشتغال می انگارند. یعنی اگر شغل موردنظر لذت مطلوب را برای فرد تأمین نماید در این حالت فرد از شغلش راضی است در مقابل چنانچه شغل مورد نظر رضایت و لذت مطلوب را به فرد ندهد در این حالت فرد شروع به

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید