ام اس چیست؟ | بیماری

: اسکلروز چندگانه ، یکی از شایع ترین بیماریهای التهابی در رابطه به سلولا عصبی در مغز و نخاعه که در اون غلافای میلین سلولای عصبی آسیب می بینن و باعث مشکل در توانایی بخشای سیستم عصبی می شن و هم اینکه باعث مشکلات جسمی در فرد می شن . این مریضی با نام اختصاری ام اس شناخته می شه. این مریضی بدیش اینه در ایران هم بسیار شایع شده و به یه مشکل در بیماریهای این چنینی تبدیل شده. به همین منظور و واسه آشنایی بیشتر شما بازدیدکنندگان محترم در سایت سلامت می خوایم به طور مفصل با این مریضی آشنا شیم و بدونیم ام اس چیه؟ با ما همراه باشین.

ام اس چیه؟

ییماری MS یه مریضی دستگاه عصبی مرکزی بوده و در این مریضی پوشش محافظ اعصابی که در داخل و دور و بر مغز نخاع قرار دارن تخریب می شه.

ام اس وقتی در بدن شروع می شه که گلبولای سفید که نقش دفاعی در بدن دارن به میلین که حفاظتی واسه رشته های عصبیه و کمک می کنه که پیامای الکتریکی با سرعتی چندین برابر منتقل شن، بجای یه عامل بیگانه حمله می کنن و هر بار که این گلبولا به رشته های اعصاب مربوط به یکی از اندامای بدن مریض،اون اندام دچار مشکل می شه.

ام اس

چه کسائی به این مریضی دچار می شن؟

در سطح جهانی گسترش این مریضی به صورت میانگین ۳۰ در هر ۱۰۰ هزار نفره. ۳۵۰ هزار نفر در آمریکا به این مریضی گرفتار هستن. معمولا شخص گرفتار به ام اس در سالای بین ۲۰ تا ۵۰ سال تشخیص داده میشه. اما در کودکان و افراد سن بالا هم دیده میشه. و زنا دو برابر مردان احتمال دچار شدن به این مریضی رو دارن. بیشتر مبتلایان به مریضی افراد بین ۲۰ تا ۵۰ سال هستن و در کل جهان، هر چی از خط استوا دورتر شیم، خطر ابتلای به مریضی هم بیشتر می شه. طوریکه در مناطق سردسیر عرضای بالا و پایین جغرافیایی این مریضی بسیار شایعه. تحقیقاتی در جریانه تا نقش نور آفتاب و ویتامین دی رو در ابتلای به MS بررسی کنن.

در بعضی کشورای چند نژادی، مثل امریکا که افراد نژادهای جور واجور در کنار هم زندگی می کنن،بیشتر دیده شده در بعضی نژادها ابتلای به MS بیشتر و تو یه سریای دیگه کمتره.

چی باعت مریضی ام اس می شه؟

به نقل از : دلیل مریضی ام اس هنوز نامعلوم س. در ۲۰ سال گذشته ، محققان ، مشکلات سیستم ایمنی بدن و ژنتیک رو به عنوان عوامل مشکوک واسه این مریضی توضیح دادن. عامل خارجی (ویروس) هم از عقاید دانشمندانه که موجب می شه غلاف ملین به عنوان مزاحم به وسیله سیستم ایمنی بدن شناخته میشه؛ که این در حد یه نظریه س.

وقتی که سیستم ایمنی بدن تحریک شد و بدن مجبور به تولید پادتنهائی می شه که به اشتباه به عناصر خودی بدن حمله میکنن، در مریضی MS این پادتنها به میلین ( Myelin ) که پوشش اعصابه حمله کرده و اونا رو نابود می کنن. میلین باعث می شه که پیامهای عصبی به سرعت در طول عصب منتقل شه. حال اگه این ماده خراب بشه روی عصب نقاطی بدون میلین بنام پلاک ایجاد میشه و با گسترش این پلاکها انتقال پیام عصبی در طول عصب کنه شده و یا با مشکل مواجه می شه که خود باعث بروز علائم مریضی MS می شه.

حمله ها کی رخ میدن؟

وقتی که سیستم ایمنی بدن دچار مشکل شد و التهاب اعصاب اتفاق افتاد؛ بدن در درک ملین به عنوان مزاحم دچار مشکل می شه و حملات رخ میدن. پالسا و داده های الکتریکی که در طول اعصاب ما در سفر هستن کنه تر می شن. علاوه بر این اعصاب خود هم آسیب می بینن. در حالی که ملین ممکنه بعد از حمله به بازسازی خود بپردازه اما اثرات اون باقی مونده و چون زخم دیده می شن. (پلاکا) هر چی که بیشتر و بیشتر اعصاب تحت تاثیر قرار می گیرن؛ مشکلاتی در فرد پیش میاد که بخاطر سیستم عصبی روی چشم ؛ کنترل گفتار ، راه رفتن ؛ نوشتن و حافظه پیش میاد.

ام اس ارثیه؟

با اینکه نقش وراثت در این مریضی تایید نشده، اما بی تاثیر هم نیس. ۱% از همه مردم ممکنه به این مریضی گرفتار شن اما احتمال ابتلای اعضای درجه یکم فرد گرفتار شده به این مریضی بیشتر و در حدود ۱-۳ % است. مثلا در دوقلوای برابر به ۳۰% و در دو قلوای غیر برابر یه ۴% می رسه. این آمار نشون از نقش ژنتیک در ام اس داره که عوامل محیطی هم نقش مهمی دارن.

شکلای جور واجور مریضی ام اس چیه؟

از نگاهی دیگه هر فرد گرفتار به ام اس مریضی خاص خود رو داره. با اینکه اسیب عصبی نقش اصلی رو داره اما MS در هرکی استثنایی و خاص هستش.

با اینکه تجربه هر فرد با این مریضی گسترده س اما پزشکان و محققان چند نوع کلی از MS رو دسته بندی کردن و بوسیله اون پیش بینی و درمان رو صورت میدن.

۱) نوع برگشت کننده_ فروکش کننده

۲) نوع پیشرونده_ اولیه

۳) نوع پیشرونده_ ثانویه

۴) نوع پیشرونده_ برگشت کننده

شکلای جور واجور مریضی ام اس .

Relapsing-Remitting (RR) MS – برگشت کننده_ فروکش کننده

ام اس واسه حدود ۶۵- ۸۰ % از افراد با " برگشت کننده_ فروکش کننده" شروع می شه. این عادی ترین نوع ام اسه و گاه ها با برگشت غیر قابل پیشبینی مریضی که به "حمله" معروفه؛ همراه س. این حملات وجود دارن و علائم بعضی وقتا از بین می رن فاصله بین حملات هفته ها تا دهه هاست.

Primary-Progressive (PP) MS — پیشرونده_ اولیه

پیشرونده – اولیه یه جور از ام اسه که پیشرفت ناتوانی در فرد تدریجیه و وضعیت مریض به شکل همیشگی بدتر میشه. ای وضعیت بدون هیچ گونه برگشت یا بهبودی آشکاریست. این شکل از مریضی فقط در ۱۵% از بیماران اتفاق می افته و بیشتر در آدمایی شایعه که بعد از ۴۰ سالگی به این مریضی گرفتار شدن.

Secondary-Progressive (SP) MS — پیشرونده_ ثانویه

در این نوع از ام اس اول یه دوره "برگشت کننده – فروکش کننده" اتفاق می افته و بعد به مریضی "پیشرونده- ثانویه" تبدیل می شه. بخش مترقی (پیشرونده) این مریضی ممکنه مدت کوتاهی از شروع ام اس و یا بعضی وقتا ده ها بعد از ان اتفاق بیفته. در حدود ۵۰% از "برگشت کننده – فروکش کننده ها" به مرور و در طول ده ها به "پیشرونده – ثانویه" تبدیل می شن.

Progressive-Relapsing (PR) MS — پیشرونده_ برگشت کننده

دچار شدن به این نوع مریضی معمولا کم تر شایعه. در این نوع پیشرفت ماداوم و حملات زیاد مریضی بدون بهبود دیده میشه. البته گاه ها این مریضی از نوع " پیشرونده_ اولیه" تشخیص داده می شه.

ام اس چیه

علائم این مریضی چیه؟

نشونه های مریضی ام اس ممکنه یک یا چند و یا دارای دامنه ای از) ملایم تا شدید( در مدت زمان جور واجور. این علائم عبارتند از :

مشکلات بینایی )دید، انحرافات رنگ، از دست دادن بینایی تو یه چشم؛ تاری، چشم درد)

ضعف اندام، از دست دادن هماهنگی و تعادل

اسپاسمای عضلانی، خستگی، بی حسی، سوزن سوزن شدن

از دست دادن حس، از دست دادن صحبت، لرزش، سرگیجه

مشکل دردفع ادرار و مشکل در کارکرد روده

از دست دادن قدرت حافظه

افسردگی ، پارانویا ؛ خنده و گریه غیر قابل کنترل

علائم مریضی ام اس واسه اطلاع بیشتر.

ام اس چیجوری تشخیص داده می شه؟

با در نظر گرفتن طیف گسترده علائم مریضی ام اس ممکنه واسه ماه ها تا چند سال تشخیص داده نشه. پزشکان مخصوصا متخصصین مغز و اعصاب با گرفتن توضیح حال دقیق و آزمایشات و معاینات فیزیکی و عصبی شامل:

MRI

آزمون الکتروفیزیولوژیک

تست مایع نخاعی

در کل، این سه تست و تستای دیگه به دکتر در تأیید ام اس کمک میکنه واسه تشخیص قطعی ام اس دست کم دو علامت جدا یا تغییرات در ام آر آی در طول زمان) و در فضا تشریحی (در دست کم دومحل جداگونه در داخل سیستم عصبی مرکزی، که می تونه به وسیله ام آر آی و یا آزمایش عصبی نشون داده شه؛ نیازه.

البته نظر دکتر واسه رسیدن به تشخیص قطعی لازمه.

ام اس چیجوری تشخیص داده می شه؟

در سمت چپ ام آر آی از مغز آدم ۳۵ – ساله با " برگشت کننده_ فروکش کننده" رو نشون میده که ضایعات زیاد رو با شدت بالا در سیگنال T2 و یه ضایعه بزرگ (پلاک سفید) رو نشون میده. تصویر سمت راست نشون میده که ستون فقرات گردن یه زن ۲۷ – ساله به گرفتار به ام اس با پلاکی که با فلش نشون داده شده.

ام اس چیجوری درمان می شه؟

موضوعات زیادی واسه مریض و دکتر در مورد درمان مریضی ام اس هست. اهداف عبارتند از :

بهبود سرعت بهبود حملات (درمان با داروهای استروئیدی)؛

کاهش تعداد حملات و یا تعدادی از ضایعات ام آر آی،

تلاش واسه آهسته کردن پیشرفت مریضی .

کمکای اضافی، مشکلات به وجود اومده به وسیله از دست دادن کارکرد اندامای آسیب دیده (درمان داروهایی با هدف علائم خاص).

درمان ام اس

وقتی که اهداف مشخص شدن درمان اولیه ممکنه داروهایی در جهت مدیریت حملات ؛ علائم و یا هر دو باشه. درک مشکلات جانبی داروا چیزی لازم واسه بیمارانه که بعضی وقتا بدلیل مشکلات جانبی مانع رسیدن به اهداف درمان شن. مشورت با دکتر نقش مهمی در تعیین نیاز به درمان و دارو داره.

داروای شناخته شده بر سیستم ایمنی بدن و مدیریت ام اس متمرکز شدن. در اول کورتیکواستروئیدها ( مثل پردنیزولون یا متیل پردنیزولون ) به طور گسترده استفاده شد. با وجود تاثیر اونا روی سیستم ایمنی بدن مشکلات جانبی زیادی ایجاد میکنن. کورتیکواستروئیدها امروزه واسه حملات شدید مورد استفاده قرار می گیرن.

ام اس چیه

دارویای درمان ام اس

از سال ۱۹۹۳ دارویای ام اس مخصوصا اینترفرونا واسه مدیریت مریضی تغییر یافت:

اینترفرون واسه برگشت مریضی ام اس:

• ( Interferon beta-1b (Betaseron and Extavia

• (Interferon beta-1a (Rebif

• (Interferon beta-1a (Avonex

داروهای دیگه تایید شده واسه برگشت مریضی ام اس :

• (Glatiramer acetate (Copaxone

• (Natalizumab (Tysabri®

• (Mitoxantrone (Novantrone®

• (Fingolimod (Gilenya®

چیجوری علائم فیزیکی ام اس درمان میشه؟

داروای زیادی واسه مدیریت مشکلات ام اس هست. تصاویر فوق لیستی از این مشکلات به همراه داروای مورد استفاده رو نشون میده.

داروای فوق باید به وسیله دکتر تجویز شن.

آینده این مریضی چی می شه؟

تحقیقات بیشماری در مورد مریضی ام اس صورت میگیره. مخصوصا روی درمان سیستم ایمنی بدن تحقیقات خاص ای انجام میشه. علاوه بر این محققان درحال تلاش واسه پیشرفت واسه تحریک سلولای مغز واسه تولید ملین جدید و یا جلوگیری از مرگ اعصاب هستن. با روشی به کمک سلولای بنیادی به درمان سلولای از دست رفته بپردازند. درآینده روشهایی واسه بهبود تارای عصبی اسیب دیده هم یافته می شه. محققان هم اینکه روی رژیمای غذایی به درد بخور و دیگه عوامل محیطی هم مطالعه میکنن.

امید به زندگی یا میانگین طول عمر افراد گرفتار به ام اس با وچود درمانای جدید حالا تقریبا به اندازه افراد غیر گرفتار رسیده. ام اس به معنی حکم مرگ نیس، و مبتلایان به ان اگه به طور مناسب درمان شن، می تونن زندگی معناداری رو ادامه.

ام اس تو یه نگاه

ام اس یه مریضی پیشرونده که اثر ان روی اعصاب مغز و نخاعه.

آسیب به اعصاب در ام اس ممکنه با تغییرات (حسی و حرکتی ویا عضلانی) در بدن مشخص بشه.

دلیل مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) نامعلوم س ، اما به طور زیادی قبول شده که ژنتیکی، ایمنی،محیط زیست و عوامل نقش دارن.

انتخاب درمان دارو / درمان باید پس ازتشخیص مریض گرفتار به مولتیپل اسکلروزیس باشه و از داروای مورد تایید FDA استفاده شه .

منابع:

MScenter.ir

medicinenet.com

iStockPhoto

BigStock

eMedicineHealth

World Health Organization: "Atlas, Multiple Sclerosis Resources in the World 2008."

WebMD: "Understanding the Different Types of Multiple Sclerosis."

WebMD: "The Progression of Multiple Sclerosis."

همشهری آنلاین

پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران

خبرگزاری آریا

msiran.blogfa.com

دکتر شاه بیگی

ویرایش و خلاصه کردن:

این نوشته در سلامتی فرستاده شده.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *