ام اس؛ وحشت دنیای مدرن | بیماری

 

 

 

 

برترینا: با پیشرفت علم و صنعت و ماشینی شدن جامعه الان رفتار و کردار و طرز تفکر آدما هم دچار تغییر شده. یکی از نتیجه های مهم صنعتی شدن جامعه الان، افزایش بی اندازه و اندازه آلودگیا، از جمله آلودگی آب و هوا و آلودگی کلیه مواد غذاییه.

امروزه با افزایش جمعیت، کمبود مواد غذایی باعث شده که در صنعت کشاورزی و ژنتیک تغییرات بزرگی انجام بشه و با تغییرات ژنتیکی گیاهان و به کار گیری شکلای جور واجور کودهای شیمیایی واسه افزایش محصول، این باعث شده تعادل مواد در خاک به هم خورده و بیشتر موادی که در کود شیمیایی هست جذب گیاهان شده و تعادل مواد غذایی گیاه هم دچار تغییر شه در نتیجه با مصرف این نوع مواد غذایی تعادل بدن آدم هم ً بهم می خوره.

این همه آلودگی یه مریضی ایجاد کرده که شاید در دور و دور و برتون نمونه های اونو دیده باشین؛ فلج چندگانه.

فلج چندگانه به نام اِم اِس (MS) می شناسنش و یه مریضی التهابیه که در اون غلافای میلین سلولای عصبی در مغز و نخاع آسیب می بینن. این آسیب در توانایی بخشایی از سیستم عصبی که مسئول رابطه هستن مشکل بوجود میاره و باعث به وجود اومدن علائم و نشونه های زیادی، از جمله مشکلات فیزیکی، روانی و در بعضی موارد مشکلات روانپزشکی شه.

بعضی دلایل مربوط به ملحق شد این مریضی با درجه زیبایی داره. ام اس به چند شکل ظاهر می شه و علائم جدید اون یا به صورت حملات مرحله ای (به شکل برگشتی) یا در طول زمان (به شکل متناوب) اتفاق میفته.

ممکنه در بین حملات نشونه مریضی به کلی از بین بره؛ با این وجود مشکلات عصبی دائمی مخصوصا با پیشرفت مریضی در مراحل بعدی دائم اتفاق میفته. با اینکه دلیل مریضی مشخص نیس اما ساختار اصلی اون تخریب به وسیله سیستم ایمنی بدن و یا مشکل در سلولای تولید کننده میلین هستش.

دلایل ارائه شده در مورد این ساختارا شامل عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی مانند عفونته. معمولاً ام اس براساس نشونه ها و علائم و یافته های آزمایشای پزشکی تشخیص داده می شه. درمان مشخصی واسه ام اس وجود نداره. درمانای موجود به خاطر بهبود کارکرد بدن پس از هر حمله و جلوگیری از حملات جدید صورت میگیره. با اینکه داروهایی که واسه درمان ام اس تجویز می شه کمی تاثیردارن اما دارای اثرات جانبی هستن و تحمل اون سخته. با وجود اینکه دلایلی در مورد تاثیر درمانای جانشین ام اس وجود نداره، خیلی از مردم به دنبال اون درمانا هستن. پیش بینی نتیجه دراز مدت درمان بسیار سخته، اما نتیجه قابل قبول بیشتر در زنان، آدمایی که در سنین پایین تر به این مریضی گرفتار شدن، آدمایی که در اونا دوره های برگشت مشاهده می شه و آدمایی که اونا در مراحل اولیه حمله های کمی رو تجربه کردن مشاهده می شه.

امید به زندگی افراد دارای ام اس ۵ تا ۱۰ سال کمتر از دیگرونه. از سال ۲۰۰۸، بین ۲ تا ۲.۵ میلیون نفر در سراسر جهان به این مریضی گرفتار شدن، این در حالیه که اندازه دچار شدن در بخشای جور واجور جهان و در بین جوامع جور واجور فرق آشکاری داره.

این مریضی معمولا در سنین ۲۰ تا ۵۰ سالگی و در زنان دو برابر مردان اتفاق میفته.

نشونه ها

فرد دارای ام اس همه علائم یا نشونه های عصب شناختی رو داره؛ عادی ترین این نشونه ها مشکلات سامانه عصبی خودگردان، دیداری، حرکتی و حسیه.

علائم خاص از راه محلای زخم در سیستم عصبی مشخص می شن و شامل کم بساوایی یا خواب رفتگی مانند مور مور شدن، گز گز کردن، ضعف عضلات، عکس العملای غیر ارادی، گرفتگی عضلات یا ناتوانی در حرکت، ناتوانی در هماهنگی و تعادل ناهماهنگی عضلات، مشکل در صحبت کردن یا مشکل در غذا خوردن، مشکلات دیداری (جنبش کره چشم، کاهش دید یا دوبینی)، احساس خستگی، درد شدید یا درد طولانی و مشکل در ادرار و مدفوع هستش.

سختی در فکر کردن و مشکلات عاطفی مانند افسردگی یا خلق ناپایدار هم در بین مبتلایان به ام اس رایجه. پدیده یوتافس، شدت پیدا کردن نشونه های مریضی بر اثر تماس با دمای بالا و نشونه لرمیت، احساس سوزش در پشت هنگام خم کردن گردن از ویژگیای مریضی ام اس هستن.

دوره این نشونه ها در اول در دو الگو اتفاق میفته؛ یا به صورت دوره های خیلی بد تر شدن یهویی مریضی که چند روز تا چند ماه زمان میبره (برگشت، خیلی بد تر شدن، دوره مریضی، حملات یا شدید شدن یهویی نامیده می شن) که به دنبال اون بهبودی مریض صورت میگیره.

عوامل

دلیل ام اس نامشخصه، با این وجود باور می شه این مریضی بر اثر ترکیبی از عوامل محیطی مانند عوامل آلوده کننده و ژنتیک اتفاق میفته بعضی دلایل مربوط به ملحق شد این مریضی با درجه زیبایی داره. تئوریا در تلاشند تا داده ها رو با توضیحاتی واقعی ترکیب کنن اما این مورد تا الان به عنوان موردی قطعی ثابت نشده. با اینکه تعدادی فاکتورهای خطر محیطی هست و اینکه بعضی از اونا قابل کاهش هستن، تحقیقات بیشتری واسه تعیین اینکه حذف اونا می تونه از مریضی ام اس پیشگیری کنه لازمه.

ژنتیک

ام اس به عنوان یه مریضی ارثی به حساب نمی ره، با این وجود تعدادی تنوع ژنتیکی نشون دهنده افزایش دچار شدن به ام اس هستش. احتمال دچار شدن به ام اس در میان بستگان فرد مخصوصا بستگان درجه یه بیشتره. دوقلوهای همسان در ۳۰٪ موارد هردو به این مریضی گرفتار می شن، این در حالیه که دوقلوها در ۵٪ موارد و آبجی و برادرها در ۲٫۵٪ موارد با هم به این مریضی گرفتار می شن و این اندازه واسه افراد نیمه مشترک کمتره.

اگه پدر و مادر فردی به این مریضی گرفتار باشن، احتمال ابتلای بچه اونا ۱۰ برابر هستش. ام اس در بعضی گروه های نژادی عادی تره.

عوامل عفونت زا

خیلی از میکروب هاشامل باکتری و ویروس و حتی انگل به عنوان عوامل محرک ام اس (MS) مطرح شدن، که بعضی تایید شده و بعضی دارای احتمال قوی هستن و وقتی به عنوان خطر عامل حساب می شن که حتما فاکتورهای ژنتیکی عنوان شده در فرد موجود باشه انگاه اجناس ژنهای گفته شده و اعمال پاتوژن در بدن و همکاری این دو با هم باعث تحریک سیستم ایمنی و حملات خود ایمنی می شه.

این جوری میشه توضیح داد که یه جور عفونت، که به وسیله یه میکروب شایع و نه یه میکروب نادر تولید می شه، به این مریضی ربط داره.

تحقیقات نشون داده که سیگار کشیدن یه عامل خطرساز جداگونه واسه ام اس هستش. استرس می تونه یه عامل خطرساز باشه اما دلایل معتبر واسه پشتیبانی از این فرضیه وجود نداره. رابطه با مواجهات شغلی و سمها – مخصوصا حلالها – مورد آزمایش قرار گرفت، اما یافته های روشنی کسب نشد.

ویژگیای ام اس

سه ویژگی اصلی ام اس عبارتست از تشکیل ضایعات در سیستم اعصاب مرکزی (که پلاکا هم نامیده می شه)، تورم، و تخریب غلاف میلین نورونا. این ویژگیا به شکل پیچیده و طوریکه هنوز به طور کامل شناخته نشده در تعامل هستن تا تجزیه بافت عصبی و به نوبه خود نشونه ها و علائم مریضی رو بسازن. هم اینکه افراد فکر می کنن که ام اس یه مشکل ایمنی با واسطه س که در اثر تعامل ژنتیک فرد و عوامل محیطی که هنوز نامعلوم هستن، پیشرفت می کنه.

طبق نظرات، دست کم بخشی از آسیبا در نتیجهٔ حمله سیستم ایمنی خودِ فرد به سیستم عصبی درست می شن.

نشونه های مریضی ام اس

با این یه خیلی از مردم اینطور فیر می ینند، اما پزشیان میگن بعضی وقتا ام اس مشیل خاصی واسه مریض ایجاد نمی یند پس خیلی از مبتلایان می تونن به زندگی عادی شون ادامه؛ به این معنی یه حتی شاید ییی از همیاران یا دوستان نزدییتان هم ام اس داشته باشه و شما هیچ وقت متوجه مشیلش نشید.

دیتر مهدی وحید دستجردی، متخصص مغز و اعصاب با اشاره به این یه ام اس در گروه مریضیای خودایمن قرار میگیره، توضیح میده: در مریضیای خودایمن، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بدن خود فرد حمله می یند یه ام اس هم ییی از این نوع مریضی هاست.

به گفته این پزشی متخصص، سیستم ایمنی بدن در مریضی ام اس به بافت چربی درون مغز حمله یرده و نقاط مختلفی رو درگیر می یند؛ پس علائم مریضی با در نظر گرفتن ناحیه ای یه درگیر می شه، متفاوت هستش؛ علائم بینایی، حریتی و حسی از جمله مشیلاتیه یه فرد با اون روبه رو می شه.

دیتر وحید دستجردی اضافه می کنه: ام اس بیشتر در سنین جوونی و در دوران طلایی زندگی بروز می یند و به خاطر همین رسیدگی و درمان اون اهمیت خاصی داره. علاوه بر این، احتمال روبه رو شدن با این مریضی هم واسه خانوما یمی بیشتر از آقایانه.

نشونه های مریضی ام اس جور واجور و فرق داره، اما باید به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین هیچ یی از این نشونه ها، در ام اس موقت و گذرا نیس و دست کم باید یی روز ادامه داشته باشه.

دیتر وحید دستجردی ضمن بیان این یه شایع ترین حالت درگیری مریضی با علائم حسی نمایان می شه، میگه: در اینجور شرایطی معمولاً فرد در قسمتای انتهایی هر دو دست و هر دو پا (قسمتایی از بدن یه فرد از دستیش و جوراب استفاده می یند) سوزش و گزگز شدیدی رو احساس خواهد یرد.

ایشون تایید می یند: سوزش و گزگز مربوط به مریضی ام اس بسیار شدید و مداومه و به خاطر همین آدمایی یه بعضی وقتا اینجور حسی دارن، نباید نگران مبتلاشدن به ام اس باشن.

به گفته این عضو هیات علمی دانشگاه، در حالت دیگری از درگیریای حسی مریضی ام اس، نصف بدن فرد یا قسمت پایین تر از سینه اون در یی طرف بدن بی حس می شه.

دیتر وحید دستجردی در مورد دومین نشونه مریضی ام اس اینجور میگه: تاری دید ییی از علائم شایع این بیماریه؛ البته در این مورد هم باید حواستون باشه یه همه افراد سالم و یسانی یه هیچ مشیلی ندارن هم ممینه بعضی وقتا این حالت رو تجربه ینند، مخصوصا وقتی یه فرد به صورت یهویی از حالت خوابیده یا نشسته برمی پاشه، اما دردنای شدن ییی از چشما هنگام حریت به دو طرف و از دست دادن بینایی همون چشم پس از گذشت چند ساعت یا چند روز، ییی از نشونه های مریضی ام اسه.

ایشون با اشاره به مشیلات حریتی بیماران هم توضیح میده: بعضی وقتا شخص متوجه یاهش قدرت و توانش می شه؛ مثلا ممینه هنگام بالا رفتن از پله حس یند پاهاش ضعیف تر از قبل شده و بعضی وقتا هم یی سمت بدن فرد دچار ضعف شدید می شه.

دیتر وحید دستجردی درباره مشیلات تعادلی بیماران میگه: ییی دیگه از علائم مریضی ام اس مشیلات تعادلیه؛ در این حالت شخص یم یم حس می یند تعادل نداره، دائم زمین می خوره یا هنگام راه رفتن بدنش به یی طرف مایل می شه.

این پزشی متخصص تایید می یند: هیچ یی از علائم ام اس گذرا و لحظه ای نیس؛ به این معنی یه تاری دید، نبود تعادل، یاهش قدرت و… حتماً باید دست کم ۲۴ ساعت ادامه داشته باشه تا بشه به بروز این مریضی شی یرد پس افراد نباید با تجربه یردن لحظه ای اینجور نشونه هایی، نگران دچار شدن به ام اس شن.

ام اس شکلای جور واجور مختلفی داره

دیتر وحید دستجردی درباره نوعای جورواجور مریضی ام اس توضیح میده: خیلی از آدمایی یه دچار این مشیل هستن، هیچ وقت با علامت خاصی روبه رو نمی شن؛ به طوری یه حتی تا زمان فوت، این مریضی بروز نمی یند و چه بسا آدمایی یه به دلایل دیگری مانند تصادف مورد بررسی پزشیی قرار می گیرن و در اون زمان مریضی ام اس اونا یه هیچ علامتی نداشته، تشخیص داده می شه. درصدی از بیماران هم فقط یی بار دچار علائم مریضی می شن و این موضوع دیگه هیچ وقت تیرار نمی شه.

ایشون با تایید بر این یه کلی بیماران گرفتار به ام اس، هر چند ماه یی بار با علامت جدیدی روبه رو می شن، میگه: بیشتر بیماران اینجور وضعیتی دارن یه به این نوع ام اس عودیننده ـ بهبودیابنده می بگیم.

البته در گروهی از این بیماران ممینه مریضی به شیل پیش رونده تغییر یند یا این یه واسه تعداد یمی از ادما از اول ممینه ام اس به شیل پیش رونده وجود داشته باشه یه در این حالت مریضی دائم بدتر می شه.

درمان مریضی ام اس

بدون دودلی چگونگی درمان مریضی ییی از مهم ترین سوالاتیه یه واسه مبتلایان پیش میاد؛ این یه مریضی به صورت یامل درمان می شه یا نه؟ علائم بهبود اون چیه؟ و…

دیتر وحید دستجردی ضمن بیان این یه درمانای ام اس به سه گروه اصلی تقسیم بندی می شه، توضیح میده:

دسته اول درمانا هنگام حملات مریضی صورت میگیره یه در این دوران مریض باید در بیمارستان بستری شه.

دومین دسته، درمانای پیشگیریه؛ در این شرایط با در نظر گرفتن وضعیت مریض از داروهای متفاوتی استفاده می ینند یه با یمی اونا تعداد حملات بعدی یمتر می شه.

سومین گروه درمانا، مربوط به علائم بیماریه و بیماران باید بدونن مشکلات مریضی مانند خستگی زیادتر از اندازه، تیرر ادرار و سفتی انداما با دارو تا حد زیادی قابل درمانه.

ام اس مانع زندگی عادی نمی شه

بدیش اینه بیشتر افراد تصور می ینند ام اس به معنی ناتوانی یامل فرده و تنها تصویری یه از مبتلایان به ام اس تو ذهن اونا نقش می بنده، فردیه یه روی صندلی چرخدار نشسته و توانایی حریت نداره. در حالی یه خیلی از بیماران می تونن زندگی عادی خود رو بدون هیچ مشیلی ادامه بدن.

این پزشی متخصص در این مورد توضیح میده: مردم معمولا از مریضی آدمایی یه علائم خاصی ندارن، آگاه نیستن و شاید حتی ندونن ییی از همیاران یا دوستانشون به این مریضی مبتلاست، اما درصد یمی از بیماران یه شرایط بدی دارن، همیشه مورد توجه قرار می گیرن و به خاطر همین مردم مریضی ام اس رو با در نظر گرفتن اون نشونه ها می شناسن.

به گفته ایشون، مبتلایان به ام اس تا جایی یه خیلی خسته نشن، می تونن هر فعالیتی رو یه در توانشان هست، بکنن.

این پزشی متخصص تایید می یند: بیماران گرفتار به ام اس هم می تونن مانند بقیه افراد ازدواج ینند، باردار شن و زایمون طبیعی داشته باشن، اما از نظر اخلاقی شخص موظفه مریضی اش رو به همسرش اطلاع دهد.

به گفته ایشون واسه پیشگیری از مریضی تنها کمک یه میشه انجام داد، دوری از مصرف دخانیات است؛ چون عواملی یه باعث بروز مریضی می شه مانند ژنتیی، جنسیت، ناحیه جغرافیایی و ویروسایی یه در سالای قبل فرد به اونا گرفتار شده، هیچ یدام قابل ینترل نیس.

به گفته این پزشی متخصص، مشکلات خلقی مانند افسردگی هم در این بیماران شایعه یه خیلی راحت درمان می شه.

همه ساله آخرین چهارشنبه ماه می، به عنوان روز جهانی ام اس در نظر گرفته می شه تا با به کار گیری رسانه های جور واجور مردم جهان بیشتر با این مریضی آشنا شده و دریابند نه فقط ام اس پایان زندگی نیس، بلیه مبتلایان به اون می تونن زندگی موفق و شادی رو تجربه ینند.

این نوشته در سلامتی فرستاده شده.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *