از ترکیبات به ندرت در گیاهان یافت می شوند و شامل یک واحد ایزوپرنی می باشند که احتمالاً از آمینو اسیدی به نام لوسین مشتق شده اند.
۱-۳-۲-۲- مونو ترپنویید
این ترکیبات از دو واحد ایزوپرونی با ده اتم کربن تشکیل شده اند و به دو فرم خطی و حلقوی یافت می شوند . مونوترپنوییدها علاوه بر گیاهان از میکروارگانیسم ها و حشرات نیز جدا شده اند و مسیر بیوسنتز آنها در شکل ۱-۳-۱ نشان داده شده است:

شمای ۱-۳-۱ مسیر بیوسنتز مونوترپنوییدها

مهم ترین گروه های مونوترپنویید ها عبارتند از :
مونوترپنوییدهای خطی یا مشتقات ۲ , ۶- دی متیل اکتان، منتان ها، کامفان ها۳۵، پینان ها۳۶، کاران ها۳۷، توجان ها۳۸، ایریدوییدها۳۹، آیونون ها۴۰، مونوترپنوییدهای بی قاعده و مونوترپنوییدهای سه حلقه ای ]۲۵[.
۱-۳-۲-۳- سزکویی ترپنوییدها
سزکوئی ترپنوییدها ترکیبات پانزده کربنه ای هستند که از سه واحد ایزوپرن تشکیل شده اند و اغلب در روغن های اسانسی و عطر گیاهان وجود دارند. اکثر این ترکیبات از قانون ایزوپرن تبعیت می کنند و گاهی نیز تخطی از این قاعده در برخی از ترکیبات این دسته دیده می شود. این مواد به روش استخراج با حلال های مناسب و تقطیر با بخار آب از گیاه خارج می شود. واحد سازنده آنها فارنزیل پیرو فسفات است که از واکنش ایزو پنتیل پیرو فسفات با گرانیل پیروفسفات به وجود می آیند. شکل ۱-۳-۲ نشان دهنده ی مسیر بیوسنتز سزکویی ترپنوییدها می باشد.

شمای ۱-۳-۲ مسیر بیوسنتز سزکویی ترپن ها

مهم ترین سزکویی ترپنوییدها عبارتند از :
فارنزان ها۴۱، سزکویی ترپنوییدهای سیکلوپنتان، سیکلوفارنزان و سیکلو فارنزان های نوآرایی شده، بیسابولن ها۴۲، جرمکران ها۴۳، المان ها۴۴، سیکلو بیسابولن ها، هومولن ها۴۵، کاریو فیلان ها۴۶ و سزکویی تروپنوییدهای متفرقه]۲۶[.
۱-۳-۲-۴- دی ترپنوییدها
این دسته از ترپنوییدها با بیست اتم کربن از چهار واحد ایزوپرنی تشکیل شده اند. واحد سازنده این مواد، ژرانیل پیرو فسفات بوده که از تراکم فارنزیل پیرو فسفات و ایزوپنتیل پیرو فسفات حاصل می شود و خود بر اثر هیدرولیز، ژرانیل ژرانیول را ایجاد می کند، شمای ۱-۳-۳.

شمای ۱-۳- ۳ مسیر سنتز ژرانیل پیرو فسفات
همان طور که قبلاً ذکر شد، این ترکیبات به علت جرم مولی بالا، دارای نقطه جوش بیشتری هستند و کمتر در اسانس ها و بیشتر در رزین ها و ترشحات صمغی گیاهان دیده می شوند. دی ترپنوییدها را میتوان با توجه به ساختارآنها به چند گروه تقسیم کرد که مهم ترین آنها عبارتند از : دی ترپنوییدهای خطی و دی ترپنوییدهای دو حلقه ای شامل : لابدان ها و کلر دان ها.
۱-۳-۲-۵- سستر ترپنوییدها
سستر ترپنوییدها حاوی ۲۵ اتم کربن می باشند و متشکل از ۴ واحد ایزوپرنی هستند. این ترکیبات نسبت به سایر مواد طبیعی موجود در گیاهان کمیاب تر می باشند و غالب آنها از منابع دریایی به دست می آیند و برخی نیز در حشرات، قارچ ها و گیاهان عالی وجود دارند. تاکنون حدود ۲۰۰ سستر ترپنویید شناسایی شده اند که شامل ۳۰ اسکلت کربنی می باشند. با اینکه این ترکیبات ۲۵ کربن دارند ولی تعداد زیادی سستر ترپنویید آلکیله شده نیز وجود دارند. واحد سانده این ترکیبات ژرانیل فارنزیل پیرو فسفات است که می تواند سستر ترپنوییدهای خطی و حلقوی را تولید کند.
۱-۳-۲-۶- تری ترپنوییدها
این ترکیبات دارای ۳۰ اتم کربن می باشند و از شش واحد ایزوپرنی تشکیل شده اند. تری ترپنوبیدها گروه بزرگی از ترکیبات طبیعی هستند که از اسکوالن مشتق شده اند. این ترکیبات عموماً از حلقوی شدن اسکوالن به وجود می آیند و در رزین های گیاهی وکوتین گیاهان وجود دارند. تری ترپنوییدهای اسیدی با عنوان اسیدهای رزینی همراه پلی ساکاریدهای صمغی در رزین ها یافت می شوند. الکل های تری ترپنوییدی به صورت آزاد و هم به صورت گلیکوزیدی یافت می شوند. تری ترپنوییدهای کتونی و هیدروکربنی نیز از گیاهان استخراج و شناسایی شده اند. مهم ترین تری ترپنویید خطی اسکوالن می باشد که اولین بار از روغن کبد کوسه ماهی استخراج شد، ولی در برخی از روغن های گیاهی نظیر روغن زیتون نیز یافت می شود.
۱-۳-۲-۷- تترا ترپنوییدها
تترا ترپنوییدها دارای ۴۰ اتم کربن می باشند و از هشت واحد ایزوپرنی تشکیل شده اند. این ترکیبات از اتصال سر به سر دو مولکول ژرانیل پیرو فسفات تشکیل شده اند. مهم ترین گروه این ترکیبات کارتنوییدها می باشند. این ترکیات شامل هیدرو کربن ها (کاروتن ها) و مشتقات اکسیژن دار (گزانتوفیل ها) می باشند که در زیر اسکلت کربنی این ترکیبات نشان داده شده است :

۱-۳-۲-۸ پلی ترپنوییدها
پلی ترپنوییدها ترکیباتی هستند که شامل کارو تنوییدهای بزرگتر و پلی پرنول ها می باشند. این ترکیبات دارای بیش از ۴۰ اتم کربن بوده و از اتصال حداقل هشت واحد ایزوپرنی تشکیل شده اند. برای نمونه می توان از پلاستوکینون که دارای یک زنجیر ایزوپرنی ۴۵ کربنه است، نام برد]۲۴[.

۱-۴-آنتی اکسیدان ها
۱-۴-۱-تعریف علمی
از نظر علم تغذیه، آنتی اکسیدان ها ترکیباتی هستند که مانع فعالیت رادیکال های آزاد شده و از اکسایش آنها جلوگیری می کنند و با غیر فعال کردن آنها سلول های بدن را از اثرات مخرب این ترکیبات مصون نگاه می دارند.
۱-۴-۲- ویژگی های آنتی اکسیدان ها
رادیکال های آزاد مانند عفونت های باکتریایی هستند که گلبول های سفید در اطراف آنها تجمع می یابند تا آنها را منهدم کنند. آنتی اکسیدان ها هم دور رادیکال های آزاد تجمع یافته و انها را از میان برده و یا غیر فعال می کنند. البته، رادیکال های آزاد را نمی شود دقیقاً مشابه میکروب دانست، چرا که بدن خودآنها را تولید می کند، اما در شرایطی که این ترکیبات بیش ا اندازه افزایش یابند می توانند مضر باشند. آنتی اکسیدان ها شامل چند گروه را هستند که عبارتند از : ویتامین E و C، کاروتنوییدها، بیو کینون ها و بیوفلاونوییدها. مهم ترین آنتی اکسیدان ها شامل ویتامین E , C و کاروتنوییدها هستند. اما ترکیبات دیگری نیز وجود دارند که خاصیت آنتی اکسیدانی به آنها نسبت داده می شود که برخی از آنها جزء آنزیم هایی هستند که در فعالیت های متابولیکی دخالت دارند و برخی جزء مواد معدنی و ویتامین های مورد نیاز بدن هستند که عبارتند از : سلنیوم، آهن، روی، منگنز، مس، گلوتاتیون ردوکتاز، گلوتاتیون پراکسیدازها ، کاتالاز و سوپر اکسید دیسموتازها. با وجود فراوانی بسیار در انواع ترکیباتی که خاصیت آنتی اکسیدانی دارند، تنها ویتامین E , C و کارتنوییدها در دسته آنتی اکسیدان های درجه یک جای می گیرند. ویتامین C جزء ویتامین های محلول در آب است که باید از طریق غذایی دریافت شود، این ماده مغذی با غیر فعال کردن رادیکال های آزادی که در آب محلول هستند به طور اختصاصی از اثرات مخرب آنها جلوگیری می نماید. ویتامین E نیز به دو شکل آلفا توکوفرول و گاما توکوفرول وجود دارد که به ترتیب مانع پراکسید شدن لیپیدها به ویژه چربی های سیر نشده با چند پیوند دوگانه (PUFA)47 می شود و تا حدودی از اکسیداسیون ال دی ال (LDL) یا کلسترول بد در بدن جلوگیری می نماید. کاروتنوییدها همه جزء آنتی اکسیدان های بسیار قوی تلقی می شوند و وجودشان برای سلول ها بسیار ارزشمند است. این ترکیبات از اکسید شدن لیپیدها در مراحل اولیه جلوگیری کرده ، سطح چربی خون را پایین نگه می دارند و از صدمات ناشی از آلاینده های محیطی به ویژه دود سیگار جلوگیری می نمایند. از جمله ترکیباتی که جزء خانواده کارتنوییدها محسوب می شوند می توان آلفا و بتا کاروتن، لیکوپن، کریپتوگزانتین، زی گزانتین و لوتیین را نام برد. مطالعات اخیر نشان داده اند که ترکیباتی به نام بیوفلاونوییدها نیز خاصیت آنتی اکسیدانی دارند. این ترکیبات از شکنندگی عروق جلوگیری کرده و همه فعالیت های ویتامین C را تشدید می نمایند. متخصصین علم تغذیه اعلام می دارند که دریافت این ترکیبات از طریق رژیم غذایی موجب کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی و سرطان می شود. بیوفلاونوییدها در گیاهان فراوانی وجود دارند و به بیش از ۸۰۰ نوع مختلف تقسیم می شوند. کورستین، روتین و هسپریدین جزء مهم ترین این ترکیبات بوده و در گیاهانی وجود دارند که رنگدانه های آنها غیر کاروتنوییدی بوده و دارای رنگ های قرمز، آبی و زرد هستند.
یوبی کینون ها نیز از جمله ترکیبات با خاصیت آنتی اکسیدانی هستند که به تازگی دانشمندان از ویژگی های منحصر به فرد آنها آگاهی یافته اند. در بین این خانواده، کوآنزیمQ10 نیز جای دارد. این ترکیب در بدن با استفاده از پیش سازهایی تهیه شده و مانند یک آنتی اکسیدان محلول در چربی نظیر ویتامین E عمل می کند. به طور کلی، این ترکیبات در بهبود بیماری های قلبی به ویژه در نارسایی احتقانی قلب و کاردیومیوپاتی مفید هستند. کوآنزیم Q10 در مواد غذایی نظیر لوبیای سویا، انواع ماهی ها به ویژه ساردین، جوانه گندم، لوبیا سبز، سیر، کلم و اسفناج وجود دارد ]۲۷[.
۱-۴-۳- دامنه فعالیت آنتی اکسیدان ها
محققین، مواد و ترکیبات زیادی را جزء منابع ر ادیکال های آزاد می دانند. آنها آلودگی هوا، سیگار، اشعه، ترکیبات شیمیایی و حلال های صنعتی، داروها و مواد مخدر، باقیمانده حشره کش ها و آفت زداها در مواد غذایی، افزودنی های غذایی نظیر نگهدارنده ها و رنگ ها (در حد غیر مجاز) را تولید کننده رادیکال های آزاد در بدن قلمداد می کنند و عوارض بسیاری نظیر بروز سرطان، بیماری های قلبی، آب مروارید، آلرژی و حساسیت بیش از اندازه، استئوآرتریت، بیماری ام. اس، پارکینسون و … را به تولید بیش از حد آنها در بدن مربوط می دانند. به طور کلی، رادیکال های آزاد عامل بروز سه دسته بیماری هستند، شامل بیماری های چشمی، قلبی عروقی و سرطان. مطالعات نشان داده اند که دریافت لیکوپن از طریق مصرف مداوم گوجه فرنگی در مردان مانع بروز سرطان پروستات می شود. این ترکیب در دسته کاروتنوییدهاست و در گوجه فرنگی به وفور وجود دارد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع و ماخذ پایان نامهبرنامه ریزی، خانواده ها، مدیریت زمان

۱-۴-۴- ویژگی های آنتی اکسیدان های سنتزی
BHA 48 یک آنتی اکسیدان سنتزی است که حلالیت خوبی در چربی ها دارد و پایداری قابل قبولی در محصولات سرخ کردنی دارد. این ترکیب بر روی چربی های حیوانی بسیار موثر است، اما بر روی روغن های گیاهی اثر کمتری دارد. حداکثر مصرف مجاز آن تا ppm 200 می باشد. BHT 49 آنتی اکسیدان سنتزی دیگری است که حلالیت کمتری نسبت به BHA دارد و در پروپیلن گلیکول که یک حلال برای آنتی اکسیدان ها می باشد، قابل حل نمی باشد. حداکثر مصرف مجاز آن تا ppm200 می باشد.
PG 50 که نوع دیگری از آنتی کسیدان های سنتزی حلالیت کمتری نسبت به BHT

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید