انجام تکلیف نیستند و زمان بیشتری را صرف می کنند.
تنبیه گرا: آنچه که قرار است اتفاق بیفتد خواهد شد و به قدرت شخصی اعتقاد ندارند و بد بین اند.
سیاست گرا: به ارتباط بیشتر با دیگران و قدرت شخصی بالا اعتقاد دارند.
مبارزه طلب: اصرار به انجام کارها دارند بر خلاف انتظار دیگران.
نگرانی: کار محوله را انجام نمی دهند در صورت انجام آن وضعیت بدتر است.
پرکار: با اجرای روش های متعدد سهمی در انجام کارها دارند.
بحران ساز: در پی یافتن مشکل برای عدم انجام کارها.
ویژگی اهمال کاران
اهمال کاران ویژگی های زیادی دارند اینک به برخی از ویژگی های آنها اشاره می شود.
اجتناب نوروتیکی: یکی از ویژگی های اهمالکاران این است که بیش از حد تحریک پذیرند که این ویژگی به اضطراب آنان منجر می شود.
فقدان هوشیاری و آگاهی: اهمالکاران به دلیل هوشیاری پایین از تحریک پایین برخوردارند که این ویژگی به تکانشوری آنان منجر می شود (فراری62 و همکاران، 2005 نقل از دیوانداری 1386)
خودکارآمدی پایین: یکی از ویژگی های اهمالکاران این است که خودکارآمدی (خود اثر بخشی) پایینی دارند بنابراین مشاوران و روانشناسان در هنگام مواجهه با چنین افرادی بایستی به سه باور اساسی زیر توجه کنند زیرا آنها قادر به تنظیم رفتار مطالعه ای برای خود نیستند در فرایند مطالعه ناتوان هستند قادر به ارائه خوب یا اکتساب نتایج مناسب نیستند لازم به ذکر است که هر سه دسته از این باورها تا اندازه ی زیادی از انتظارهای خودکارآمدی پایین آنها سرچشمه می گیرد پس یکی از اهداف عمده در کاهش چنین رفتارهایی افزایش تجربه های خودکارآمدی می باشد.
ضعف در مدیریت زمان: بسیاری از پژوهشگران و صاحب نظران اهمالکاری را به عوامل متعددی از جمله ضعف در مدیریت زمان نسبت می دهند. در این خصوص روش63 (2003) معتقد است که اهمالکاری از هر نوعی که باشد یکی از مشکلات عمده مدیریت زمان می باشد کومار64 (2005)نیز اهمالکاری را به عنوان اتلافگر زمان و به تأخیر اندازنده تکالیف و وظایف یاد می کند پس بنابراین با استناد به تحقیقات انجام شده و مصاحبه با تعدادی افراد اهمالکار اتلاف وقت بیشتر برای کارهای غیر ضروری و صرف حداقل وقت برای کارهای مهم تر از ویژگی های آن به شمار می رود.
ضعف در خود تنظیمی: به نظر می رسد که افراد اهمالکار بر رفتار خود نظارت کافی نداشته و با خود تنظیمی در آنان ضعیف است و به همین جهت است که بایستی به آنها کمک کرد تا به تنظیم رفتار خود بپردازند.
در همین رابطه دروما65 و همکاران (2002) و استیل66 (2007) معتقدند که اهمالکاری حاصل نقص در خود تنظیمی است. لی67 و شاونبرگ68 (2003) نیز طی مطالعه ای نشان دادند که بین اهمالکاری و خود تنظیمی ارتباط وجود دارد (لی و شاونبرگ، 2003 نقل از سواری 1391)
دیدگاه های عمده اهمالکاری تحصیلی
دیدگاه های مرتبط با اهمالکاری تحصیلی متفاوتند بعضی از این دیدگاه ها معتقدند که ویژگی هایی مانند رفتار و شناخت و انگیزش عامل مهم بروز اهمالکاری اند و از طرف دیگر بر نوعی عادت یا اختلال اعتقاد دارند.
رفتارگرایان: مکتب رفتار گرایی را ابتدا جان بی واتسون69 (2002) به طور رسمی پایه گذاری کرد اعلام کرد رفتارگرایان همانند بقیه دیدگاه ها برای تبیین اهمالکاری تحصیلی شرطی سازی عامل و تدوری تقویت را پیشنهاد دادند.
و بر این نکته تاکید دارند که اهمالکاری حاصل ارتباط بین پیامدهای مثبت و رفتار است. (دیوانداری ،1386).
بنابراین طرفداران این دیدگاه اهمالکاری را بر حسب برخورداری یا عدم برخورداری افراد از پاداش و مشوق ها تبیین می کنند. (برایدری70 2003)
به سخنی دیگر در این دیدگاه اهمالکاری به دلیل بی انگیزگی افراد نیست بلکه اهمالکاری از آن جهت صورت می گیرد که افراد اهمالکار علاقه مند به انجام فعالیت دیگری هستند. در همین زمینه پیچل71 و همکاران (2000) مدعی اند که اهمالکاران به فعالیت ها و تکالیف دیگری مشغول می شوند بنابراین برای کاهش اهمالکاری بایستی انگیزه افراد برای انجام تکلیف را افزایش داد در این دیدگاه رفتارگرایان هدف از درمان اهمالکاری را کاهش نسبت یا درصد زمان و افزایش نسبت یا درصد فعالیت در افراد مبتلا به اهمالکاری می دانند و برای کاهش آن از روش هایی مانند الگو سازی شرطی سازی و فنون برنامه ریزی استفاده می شود. تاکمن معتقد است که ایجاد انگیزه در افراد اهمالکار بسیار سخت است زیرا آنها تکالیف مدرسه و مطالعه برای امتحان را تا آخرین لحظه موکول می کنند در این زمینه رول72 (2001) نیز اعتقاد دارد که بعضی از دانشجویان عمداً تکالیف تحصیلی خود را به تأخیر می اندازند (رول، 2003 نقل از حاتمی 1391)
شناخت گرایان
در دیدگاه شناخت گرایان فرض بر این است که فرایندهای شناختی در ایجاد، نگهداری و تغییر رفتار نابهنجار مؤثرند مفاهیم مهمی که این رویکردهای شناختی با آن سروکار دارند عبارتند از ادراک های خود از رویدادها، تفسیرها و اسنادهای فرد از رقتار خود، الگوهای فکری به بیانات شخص و راهبردهای شناختی (سیف، 1389)
در این دیدگاه اساس اهمالکاری افکار و باورهای غلط تلقی می شود ویژگی بارز چنین باورهایی غیر منطقی بودن آنهاست (الیس73 و ناس74 ، 2001 نقل از سیف 1389)
الیس و ناس (2001) نیز ب باورهای غیر منطقی در مورد تکالیف فردی تاکید دارند و معتقدند که اهمالکاری به عنوان یک عادت مطرح است و نهایتاً این ویژگی به کاهش انتظار خودکارآمدی فرد منجر می شود.
بلانت75 (2000) معتقد است که اهمالکاری یک بعد شناختی دارد که بر اثر اختلاف بین مقاصد و رفتار واقعی بوجود می آید فراری76 و همکاران، (2005) اذعان دارند اهمالکاری تحصیلی فقط تحت تأثیر مدیریت زمان نیست بلکه مداخلات بالینی و درمانهای شناختی – رفتاری نیز تأثیر گذارند (بویس، 2005 نقل از سواری 1391)
طرفداران این نظریه برای کاهش اهمالکاری از رفتار درمانی منطقی- هیجانی و از مداخله هایی هم چون مدیریت تکلیف که بر تجربه ساختار محیط، آموزش رفتارهای سازگارانه، افزایش مسئولیت پذیری فردی و استفاده از نفوذ اجتماعی استفاده می کنند (سیف، 1389)
کیلیت77 (2002) مدعی شد که در این دیدگاه برای غلبه بر اهمالکاری بهتر است که الگوهای فکری که باعث نگهداری اهمالکاری می شوند را تغییر دهید احساس گناه و اضطراب را کاهش دهید به آنها کمک کنید تکالیف را تقسیم کرده تا احساس ناتوانی نکرده و بتوانند انها را مدیریت کنند (دیوانداری، 1386).
نظریه روانکاوی
فروید بنیانگذار مکتب روانکاوی است در این مکتب بر مطالعه عمقی افراد و برفرآیندهای ناهشیار و اثر متقابل انگیزه ها توجه دارد (پروین78 2001، نقل از جوادی 1389)
روانکاوان بر این مطلب تاکید دارند که تجارب کودکی به عنوان عامل اساسی شخصیت بزرگسالان است آنها معتقدند که تعارض درونی زیر بنای بیشتر رفتارهاست. طرفداران فروید معتقدند اهمالکاری شیوه مبارزه با تاناتوس و سائق ناهشیار نسبت به مرگ است. (بلات79 و کونیلان80 2001 نقل از جوادی و کدیور 1389)
بنابراین در این دیدگاه اهمالکاری به عنوان یک مشکل رفتاری است که هیجانات روانی و درونی زیر بناهای آن را تشکیل می دهد (ماتلین81 ، 2005 نقل از گلشنی، 1389).
از طرف آنها اعمال کودکان را با رفتارهای اعمالکاری بزرگسالان مرتبط می دانند ضمناً پژوهش ها نشان می دهد که اهمالکاری در بزرگسالان بوسیله تربیت مبتنی بر زور قابل پیش بینی است (لی82 ، 2001)
نظریه ارائه اطلاعات: در این نظریه زمینه اطلاعاتی در ارتباط با اهمالکاری مورد بحث و گفتگو قرار می گیرد برای افزایش فهم خود در مورد عمل رفتار خود برخی از نتایج تحقیقات انجام شده ارائه می شود تا علاقه آن برانگیخته شود با این اقدامات انتظار می رود که احساس خودکارآمدی افراد اهمالکاری افزایش پیدا کند در این دیدگاه فرض بر این است که توضیح و روشن شدن چگونگی رفتار موجب کاهش ابهام و در نتیجه به عنوان ابزاری قوی برای افزایش خودکارآمدی یا احساس مهارت در انجام تکلیف است (اهاشمی ،1388).
با افزایش میزان درک و فهم افراد اهمالکاری از عمل رفتار خود می توان انتظار کاهش آنرا داشت.
دیدگاه اسلام: اسلام از اهمالکاری به عنوان یک عمل ناپسند و مذموم یاد می کند قرآن در توصیف این عمل ناپسند در خطاب به نمازگزاران می فرماید: وای بر نمازگزاران، همان نمازگزارانی که نماز خود را به دست فراموشی می سپرند.
الذین هم نحن صلاتهم ساهون
قرآن در سوره ماعون آیه 5 از اهمالکاری و سهل انگاری به روشنی یاد کرده ؛ مکارم شیرازی (1373) در توضیح کلمه ساهون می نویسند: ساهون از ماده سهو در اصل به معنای خطایی که از روی غفلت سر زند خواه در فراهم کردن مقدماتش مصر باشد یا نباشد البته در صورت اول معذور نیست در صورت دوم هست (جلد 27، ص 359 – 360)
لازم به ذکر است برای کلمه ساهون تفسیرهای زیادی شده از جمله به تاخیر انداختن نماز از وقت فضیلت و یا اشاره به منافقانی دارد که نه برای نماز ثوابی معتقد بودند و نه برای ترک آن عقابی (1373 ، جلد 27 ، ص 351 – 360) مرحوم طباطبایی (1363) پیرامون آیه فوق می نویسد هیچ عملی نزد خدا محبوبتر از نماز نیست پس زنهار هیچ کاری از کارهای دنیا شما را از نماز در اول وقت باز ندارد زیرا خداوند اقدامی را به همین جهت خدمت نموده کسانیکه از غلفت نسبت به امر نماز سهل انگاری می کنند. (تفسیر المیزان ، جلد 20 ص 847)
راهبردهای کاهش اهمالکاری تحصیلی
دمبو به نقل از نلمذ ، 2006 در ادامه بحث پیشنهاد می دهد که به منظور کاهش اهمالکاری تحصیلی از راهبردهای تقویت استفاده کنید سعی کنید که افراد با خودشان قرارداد ببندند که بعد از انجام تکالیف به خود پاداش دهند با خرد کردن و تقسیم آن به قطعات کوچکتر به آنها اجازه دهید که اهداف و خرده اهدافی که بدان کار انتخاب کردند را تمرین کنند.
به جای اینکه یک مقاله را کلاً کنار بگذارند با خودشان قرار بگذارند روزی یک یا دو صفحه تا زمانی که مقاله نوشته شود تکمیل کنند.
طرح 5 دقیقه ای: با این طرح به آنها اجازه دهید که در کلاس 5 دقیقه ای نوشتن را تمرین کنند پس از یک توقف کوتاه 5 دقیقه شروع به نوشتن شود اگر به نقطه ای برسد که نیاز به توقف نداشته باشد به پیشرفت بزرگ دسترسی پیدا کرده اند.
منسینی (2003) علل اهمالکاری را سخت بودن تکلیف، واضح نبودن اهداف، ترس از تغییر، ترس از شکست، تمایل به شکست و تکالیف نا مشخص و بدون برنامه می داند. منسینی علل اهمالکاری را در نمودار زیر ترسیم نموده:
استیل (2007) با مطالعه تحقیقات انجام شده طی سالهای 1930 تا کنون به این نتیجه رسید که اهمیت و یا ارزش مجموع تکالیف برای فرد مرغوبیت و یا جذابیت مجموعه تکالیف برای فرد استعداد و آمادگی فرد برای ابتلا به اهمالکاری و زمان در دسترس برای انجام مجموعه تکالیف از جمله علل اهمالکاری می باشند از طرفی استیل (2007) چگونگی رخداد اهمالکاری را اینطور توصیف می کند که وقتی ارزش تکلیف بالا باشد فرد برای اهمالکاری آمادگی کمتری دارد و زمان در دسترس کمتر خطر ابتلا به اهمالکاری کمتر است. از طرف دیگر وقتی ارزش یک تکلیف پایین و جذابیت آن کم باشد. وقتی فرد برای اهمالکاری آمادگی بیشتر دارد و زمان در دسترس وی بیشتر باشد خطر ابتلا به اهمالکاری بالا است.
استیل (2007) در فرا تحلیل ماهیت اهمالکاری به این نتیجه رسید که روان رنجور خویی و نافرمانی و عوامل پیش بینی ضعیف اهمالکاری و تنفر از تکلیف به عقب انداختن تکلیف خود اثر بخشی تکاتشوری، خود کنترلی، حواس پرتی، سازمان دهی و انگیزش تحصیلی قویترین پیش بینی اهمالکاری به شمار می روند ویر زیر نشان داد که فاکتورهای زیر در اهمالکاری تکلیف تأثیر گذارند.
ادبیات و پیشینه تحقیق:
در این بخش به

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع تحقیق درباره برنامه درسی، دانشجویان، تفکر نقادانه، تفکر انتقادی
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید